Ik hoor en lees over Afghanistan sinds de Taliban in augustus 2021 opnieuw de macht overnamen. Hoera, er lijkt geen oorlog en strijd meer. Maar hoe blij en bevrijd voelen de vrouwen zich daar sindsdien?
Ik voel mij als Nederlandse vrouw bevoorrecht. Tegelijkertijd vind ik dat eigenlijk een vreemde constatering. Dat ik kan reizen, werken, studeren, sporten, mijn eigen bedrijf beginnen, kunst maken, mijn mening uiten, naar een schoonheidssalon gaan en zelf bepalen waar ik ga en sta, voelt voor mij niet als een voorrecht. Het voelt normaal. Als de norm. Vanzelfsprekend.
Wanneer ik lees wat Afghaanse vrouwen niet meer mogen, maakt mij dat machteloos en gefrustreerd.
Toen ik hoorde dat ook de schoonheidssalons moesten sluiten, raakte dat mij persoonlijk. Ik heb zelf een schoonheidssalon. Tussen alle beperkingen waarover ik las, was dit er ineens één die ik heel direct aan mijn eigen leven kon relateren. Het werd voor mij een soort emotionele druppel.
Op een gegeven moment ontstond bij mij de opwelling om naar Afghanistan te reizen. Ik wilde met eigen ogen zien wat het betekent wanneer je vrijheid als vrouw zo ver wordt ingeperkt. Hoe zou ik mij daar voelen? Hoe opstandig zou het mij vanbinnen maken? Hoe onderdanig zou ik mij moeten opstellen? Hoeveel van mijn identiteit zou ik gedwongen moeten inleveren?
Ik realiseerde mij snel hoe onverstandig het zou zijn om dit daadwerkelijk te doen.
Ik kan de situatie van Afghaanse vrouwen niet veranderen. Maar wat ik wél kan doen, is kijken, onderzoeken, verbeelden en er aandacht voor vragen.
Mijn achtergrond ligt in de IT en ik werk veel met kunstmatige intelligentie. Daarnaast ben ik filosofisch en creatief aangelegd. Een paar jaar geleden maakte ik een boekje met de titel Kijken. Maar dan anders. Ook nu ontstond vanuit die combinatie een andere manier van kijken.
Computers beschikken namelijk over een heel vocabulaire voor verdwijnen, uitsluiten en veranderen:
delete — erase — blur — 404 not found — exclude — access denied — generative fill — outpainting — swap.
Het zijn technische begrippen. Zakelijk. Neutraal. Emotieloos.
Totdat je ze op mensen toepast.
Waarom ERASED?
ERASED gaat over de steeds verdergaande beperking van de ruimte die Afghaanse vrouwen in hun samenleving mogen innemen.
Ze zijn er.
Maar uit steeds meer delen van het maatschappelijke leven worden ze verwijderd.
Meisjes mogen na de basisschool niet verder naar regulier secundair onderwijs. Vrouwen zijn uitgesloten van universiteiten en veel beroepen. Hun toegang tot openbare ruimten zoals parken, sportscholen en sportclubs is beperkt of verboden. Hun bewegingsvrijheid wordt ingeperkt. Hun stem wordt in het openbaar beperkt. Schoonheidssalons moesten sluiten. Hun deelname aan politiek en openbaar bestuur is vrijwel verdwenen.
UN Women noemt Afghanistan inmiddels de ernstigste vrouwenrechtencrisis ter wereld en schrijft dat vrouwen steeds verder uit het openbare leven worden geduwd — tot op het punt dat zij daaruit bijna volledig worden “erased”. Bijna 80 procent van de jonge Afghaanse vrouwen bevindt zich niet in onderwijs, werk of opleiding.
Daar komt de titel vandaan:
ERASED
In deze serie gebruik ik de taal en technieken van IT, digitale beeldbewerking en generatieve AI niet alleen om afbeeldingen te maken, maar ook om hun betekenis te bepalen.
Een meisje verdwijnt met GENERATIVE FILL.
Een vrouw krijgt ACCESS DENIED.
Een vrouwelijke zorgprofessional geeft een 404 — WOMAN NOT FOUND.
Een vrouw wordt geselecteerd en met DELETE uit een park verwijderd.
Met OUTPAINTING wordt het beeld groter. Haar ruimte erin kleiner.
Met SWAP worden twee vrouwen niet veranderd, maar van omgeving verwisseld.
En uiteindelijk staat de cursor klaar om met ERASE het zichtbare spoor van geweld weg te werken.
De digitale techniek is dus geen effect dat ik achteraf op de afbeeldingen heb geplakt.
De techniek vormt de beeldtaal van ERASED.
Over AI en mijn makerschap
De afbeeldingen in ERASED zijn geen documentaire foto’s en ik ben niet naar Afghanistan gereisd om ze te fotograferen. De afgebeelde vrouwen zijn geen specifieke slachtoffers van wie ik het persoonlijke verhaal vertel.
De beelden zijn met generatieve AI geconstrueerd.
Dat betekent voor mij niet dat ik mijn creativiteit aan AI heb uitbesteed. Integendeel. Ik bepaal wat ik wil vertellen, welke situatie daarbij hoort, welke compositie werkt, welke digitale techniek inhoudelijk betekenis heeft en wat er uiteindelijk wel of niet in de serie terechtkomt. Ik genereer, selecteer, verwerp, verander prompts, combineer ideeën, laat opnieuw genereren en bewerk totdat het beeld uitdrukt wat ik voor ogen heb.
Soms levert AI technisch een prachtige afbeelding op die inhoudelijk niets zegt. Dan valt hij af.
Soms ontstaat er juist door een fout of digitale eigenaardigheid een nieuw idee.
Mijn IT-achtergrond bepaalt daardoor niet alleen hoe ik deze werken maak, maar ook hoe ik naar het onderwerp kijk.
Ik fotografeer de werkelijkheid niet.
Ik construeer met AI een werkelijkheid die niet heeft plaatsgevonden, om zichtbaar te maken wat wél werkelijk gebeurt.
Voor mij is AI daarmee geen kunstenaar.
Het is mijn gereedschap, mijn materiaal — en in ERASED soms zelfs het onderwerp van het werk.
De werken
01 — GENERATIVE FILL
Een klaslokaal vol Afghaanse meisjes. Vol?
Sommige leerlingen zijn nog volledig aanwezig. Andere beginnen te verdwijnen.
Generative Fill wordt normaal gebruikt om delen van een afbeelding opnieuw te genereren of te vervangen. Hier wordt de techniek ingezet om meisjes langzaam uit hun eigen klaslokaal te laten verdwijnen.
Wat overblijft zijn lege schoolbanken.
02 — EXCLUDED
Een alledaags straatbeeld. Auto’s, winkels, verkeer, voetgangers.
Op het eerste gezicht lijkt er weinig aan de hand.
Totdat je ziet wie vrijwel ontbreekt.
EXCLUDED.
03 — BLURRED
Binnen is het warm en veilig.
Buiten wordt haar wereld steeds vager.
Wanneer wordt niet mogen ook niet meer willen?
04 — VOICE
Een Afghaanse vrouw leest in de openbare ruimte voor uit een boek.
De vrouw is zichtbaar.
De verbinding werkt.
Alleen haar stem bereikt ons niet.
Bij deze afbeelding hangt een hoofdtelefoon. De kabel is aangesloten. De bezoeker zet hem op. Luistert. Er klinkt niets.
05 — 404 — WOMAN NOT FOUND
Een patiënt. Een arts.
Waar een vrouwelijke zorgprofessional hoort te staan, kan de afbeelding niet worden geladen.
Haar badge en stethoscoop zijn er nog.
404 — WOMAN NOT FOUND.
06 — ACCESS DENIED
De universiteit is er.
Het onderwijs is er.
De kennis is er.
Zij staat voor de deur.
ACCESS DENIED.
07 — OUT
Als kind neemt ze haar ruimte zonder erover na te denken.
Ze wordt ouder. De regels veranderen.
Het beeld wordt groter. Haar ruimte erin kleiner.
08 — OPTION DISABLED
Eén vrouw.
Twee mogelijke levenslopen.
Beide zijn denkbaar.
Maar niet beide zijn beschikbaar.
09 — NULL
Een jonge vrouw kijkt in een spiegel.
Maar de spiegel geeft haar niet terug.
Geen reflectie. Geen waarde. Geen toekomstbeeld.
De fout zit niet in de spiegel.
De fout zit in de werkelijkheid waarin zij moet leven.
10 — SWAP
Twee vrouwen. Twee landen.
Een Nederlandse vrouw in Afghanistan.
Een Afghaanse vrouw in Nederland.
De vrouwen veranderen niet.
Hun context wordt verwisseld. Hun vrijheid niet.
11 — CLOSED
De spiegels hangen er nog.
De behandelstoel staat er nog.
De eigenaresse is er nog.
Maar de salon moet dicht.
CLOSED.
12 — DELETE
Een park in Kabul.
De mannen blijven.
Op de plaats van de vrouw verschijnt het transparantieraster van beeldbewerkingssoftware.
Select. Delete.
13 — DISAPPEARED
Ze is er niet.
Haar afbeelding ook niet.
Ze is weg.
Verdwenen.
<geen afbeelding>
14 — ERASE
Een blauwe plek.
En een klein wit cirkeltje.
Wat doet dat daar?
ERASE.
Toelichting
01 — GENERATIVE FILL
Afghanistan is het enige land ter wereld waar meisjes en vrouwen geen toegang hebben tot regulier secundair en hoger onderwijs. UNESCO schatte in 2025 dat bijna 2,2 miljoen meisjes hierdoor niet verder kunnen leren na de basisschool. (UNESCO)
Voor dit werk wilde ik niet simpelweg een leeg klaslokaal laten zien. De verdwijning moest plaatsvinden terwijl je kijkt.
Daarom GENERATIVE FILL.
Generative Fill is een AI-techniek waarmee geselecteerde delen van een afbeelding kunnen worden vervangen of opnieuw gegenereerd. In mijn beeld lijkt de computer bezig de meisjes uit hun eigen klaslokaal te genereren.
Een aantal is er nog. Andere zijn half verdwenen. Stoelen en tafels komen weer tevoorschijn waar eerst een leerling zat.
De techniek die normaal iets aan een afbeelding toevoegt, maakt hier zichtbaar wat uit hun toekomst wordt verwijderd.
02 — EXCLUDED
Dit is nadrukkelijk geen documentaire bewering dat er in Afghaanse straten geen vrouwen meer lopen.
Het beeld trekt iets anders door tot zijn visuele consequentie: wat gebeurt er met het straatbeeld wanneer vrouwen systematisch uit steeds meer delen van het openbare en maatschappelijke leven worden geweerd?
Onder Talibanbewind zijn vrouwen uitgesloten van onder meer parken, sportscholen en sportclubs en sterk beperkt in onderwijs, werk, mobiliteit en publieke participatie. UN Women spreekt daarom van systematische sociale, economische en publieke uitsluiting. (UN Women)
In eerste instantie heette dit werk NORMAL. Maar EXCLUDED zegt beter wat ik wil laten zien.
Ze ontbreken niet toevallig.
Ze zijn buitengesloten.
03 — BLURRED
Blur is een eenvoudige digitale beeldbewerking. Wat in een afbeelding staat, wordt niet verwijderd. Het blijft aanwezig, maar verliest zijn scherpte. Details verdwijnen, contouren vervagen en wat eerst duidelijk zichtbaar was, wordt steeds moeilijker te lezen.
In BLURRED staat een Afghaanse vrouw in haar huis. Binnen is het warm, veilig en vertrouwd. Er zijn boeken, planten, thee, textiel en comfortabele plekken om te zitten. Ik wilde nadrukkelijk geen gevangenis afbeelden. Haar huis is geen cel. Het kan juist een plek zijn waar zij zich prettig en beschermd voelt.
Buiten het raam ligt haar stad. De straten, gebouwen, mensen en het openbare leven zijn er nog, maar ze zijn geblurd. De vrouw en alles binnenshuis blijven scherp. Ook het landschap in de verte blijft herkenbaar. Het is vooral de publieke leefwereld die vervaagt.
Dat onderscheid is belangrijk. Voor Afghaanse vrouwen is de buitenwereld niet verdwenen. Maar hun vrijheid om zich daarin te bewegen, te leren, te werken, elkaar te ontmoeten en deel te nemen aan het openbare leven is steeds verder beperkt.
Daarmee ontstaat ook een minder zichtbare vorm van begrenzing.
Want wat gebeurt er wanneer binnen warm en veilig is, terwijl buiten steeds meer regels gelden over waar je mag komen, met wie, hoe en onder welke voorwaarden? Misschien wordt binnenblijven dan niet alleen iets wat van je wordt verlangd, maar uiteindelijk ook iets wat veiliger en gemakkelijker voelt.
De hand tegen het glas markeert daarom geen letterlijke gevangenis. Ze staat op de grens tussen twee werelden die allebei werkelijk bestaan.
De blur roept uiteindelijk een vraag op die niet door het beeld kan worden beantwoord:
Wanneer wordt niet mogen ook niet meer willen?
Misschien vervaagt dan niet alleen de wereld buiten het raam, maar ook langzaam het verlangen om er nog deel van uit te maken.
04 — VOICE
De beperkingen van Afghaanse vrouwen gaan niet alleen over waar zij mogen komen, wat zij mogen leren of welk werk zij mogen doen. Ook hun stem is onderwerp van regelgeving geworden.
De Talibanwet ter bevordering van deugd en voorkoming van ondeugd uit 2024 codificeerde vergaande beperkingen op de hoorbaarheid van vrouwenstemmen in het openbaar. UNESCO noemt bijvoorbeeld ook beperkingen voor vrouwen om op de radio te spreken. (UNESCO)
Bij VOICE wilde ik die stilte niet alleen afbeelden.
Ik wilde dat de bezoeker haar ervaart.
Daarom hangt er een echte hoofdtelefoon bij het werk. Alles suggereert dat er iets te horen zal zijn. Er staat een vrouw te lezen. Er loopt een kabel. De hoofdtelefoon werkt.
Je zet hem op.
Niets.
De stilte is onderdeel van het werk.
05 — 404 — WOMAN NOT FOUND
404 Not Found is waarschijnlijk een van de bekendste foutmeldingen van het internet. De gevraagde resource kan niet worden gevonden.
In dit ziekenhuis bestaat de functie nog. De stethoscoop bestaat. De badge bestaat.
Maar de vrouw zelf geeft een foutmelding.
De positie van vrouwen in de Afghaanse gezondheidszorg is extra schrijnend. Vrouwen zijn uitgesloten van medische opleidingen, waaronder opleidingen voor verpleegkunde en verloskunde. Tegelijk bestaan er beperkingen op de behandeling van vrouwen door mannelijke artsen. Daarmee kan het verdwijnen van vrouwelijke zorgverleners rechtstreeks gevolgen hebben voor de toegang van andere vrouwen tot gezondheidszorg. (UN Women)
In 404 — WOMAN NOT FOUND wordt een technische foutmelding een maatschappelijke.
06 — ACCESS DENIED
In IT betekent Access Denied dat een omgeving of resource bestaat, maar dat de gebruiker geen toestemming krijgt om deze te benaderen.
Dat onderscheid vind ik belangrijk.
Het onderwijs is niet verdwenen.
Haar toegang ertoe is verdwenen.
Afghaanse vrouwen mogen sinds december 2022 niet meer naar de universiteit. In 2024 werden ook opleidingen in de gezondheidssector voor vrouwen verder afgesloten. Afghanistan is daarmee het enige land ter wereld waar meisjes en vrouwen van regulier onderwijs na de basisschool zijn uitgesloten. (UNESCO)
De foutmelding in dit beeld is dus fictief.
De geweigerde toegang niet.
07 — OUT
Outpainting is een generatieve AI-techniek waarbij een bestaande afbeelding buiten haar oorspronkelijke grenzen wordt uitgebreid. De computer genereert wat er buiten het oorspronkelijke kader zou kunnen liggen.
In OUT begint het beeld bij een Afghaans meisje. Ze is kind. Ze rent, lacht, beweegt en neemt ruimte in zonder erbij na te denken. Haar lichaam is nog gewoon het lichaam waarmee ze speelt, rent en de wereld ontdekt.
Daar houdt het oorspronkelijke beeld op.
Met outpainting wordt de afbeelding verder uitgebreid. De straat loopt door, de wereld wordt groter en het meisje wordt ouder.
Als puber is haar aanwezigheid in diezelfde openbare ruimte veranderd. Niet doordat iemand haar in het beeld letterlijk tegenhoudt. Er is geen hek, geen gesloten deur en niemand grijpt haar vast. De jongens en mannen om haar heen bewegen, praten en staan er vanzelfsprekend.
Zij is er ook. Maar haar houding is beheerster. Minder onbevangen. Ze neemt minder ruimte in.
Dat is wat ik met dit werk wilde onderzoeken: wat gebeurt er wanneer een meisje tijdens het opgroeien steeds meer regels leert over waar ze mag zijn, hoe ze zich moet gedragen, hoe ze zich moet kleden en hoeveel vrijheid ze in de openbare ruimte heeft?
De beperking hoeft uiteindelijk niet voortdurend zichtbaar van buitenaf te worden opgelegd. Regels kunnen ook invloed krijgen op hoe iemand zichzelf door die ruimte beweegt.
Daarom is outpainting hier niet alleen een techniek om de afbeelding groter te maken. De techniek veroorzaakt de paradox van het werk:
Het beeld krijgt steeds meer ruimte.
Zij steeds minder.
08 — OPTION DISABLED
In een digitale interface kan een optie zichtbaar zijn en toch niet beschikbaar. Je ziet dat de mogelijkheid bestaat, maar je kunt haar niet selecteren.
OPTION DISABLED toont één Afghaanse vrouw in twee mogelijke levenslopen.
De ene versie laat zien wie zij zou kunnen worden wanneer zij kan studeren, werken en zelfstandig richting geven aan haar leven. De andere laat zien hoe datzelfde leven eruit zou kunnen zien wanneer die mogelijkheden van buitenaf steeds verder worden begrensd.
Het zijn geen twee verschillende vrouwen. En het beeld beweert ook niet dat één van deze levens haar onvermijdelijke toekomst is.
Juist dat is de kern van het werk.
Wie iemand wordt, hangt samen met talent, karakter, verlangens en keuzes, maar ook met de mogelijkheden die een samenleving biedt. Wanneer onderwijs, werk, bewegingsvrijheid en zelfstandigheid worden beperkt, verdwijnen niet alleen activiteiten uit het dagelijks leven. Ook mogelijke versies van een toekomst worden moeilijker of onmogelijk bereikbaar.
Daarom gaat OPTION DISABLED voor mij niet over een goed en een slecht leven.
Het gaat over keuzeruimte.
Beide vrouwen kunnen bestaan.
Beide levens zijn denkbaar.
Maar niet beide opties zijn beschikbaar.
09 — NULL
Een spiegel geeft normaal gesproken terug wat ervoor staat. Maar in dit beeld gebeurt dat niet. De jonge vrouw staat ervoor, kijkt erin — en ontbreekt.
In de IT heeft NULL een specifieke betekenis. Het betekent niet hetzelfde als nul. Nul is een waarde. NULL betekent dat er geen waarde aanwezig of toegekend is.
Dat technische begrip vond ik passend bij de positie waarin veel jonge Afghaanse vrouwen terecht zijn gekomen. Hun mogelijkheden om zelf vorm te geven aan hun toekomst zijn steeds verder ingeperkt. Meisjes mogen na de basisschool niet verder naar regulier secundair onderwijs en vrouwen zijn uitgesloten van universiteiten. Ook hun mogelijkheden om te werken en zelfstandig deel te nemen aan het openbare leven zijn sterk beperkt.
De vrouw in dit beeld heeft een boek in haar hand. Naast haar staat een bureau met een laptop. Aan de muur hangen foto’s van een wereld die groter is dan de kamer waarin zij staat. Het zijn kleine verwijzingen naar kennis, studie, reizen, ervaringen en mogelijkheden.
Maar wanneer zij naar zichzelf kijkt, geeft de spiegel niets terug.
Ik wilde haar daarom niet vervangen door een vrouw in een boerka, een oudere versie van zichzelf of een andere vooraf bepaalde toekomst. Dat zou opnieuw voor haar invullen wie zij zal worden.
Ik heb haar juist weggelaten.
De lege spiegel gaat daarmee niet letterlijk over het ontbreken van een toekomst. Niemand weet hoe haar leven zal verlopen. Het gaat over het verdwijnen van de mogelijkheid om die toekomst vrij te kunnen invullen.
Geen reflectie. Geen waarde. Geen toekomstbeeld.
De fout zit niet in de spiegel.
De fout zit in de werkelijkheid waarin zij moet leven.
10 — SWAP
SWAP is een bekende handeling in de IT: twee waarden of posities worden met elkaar verwisseld.
Dat is precies wat ik in dit tweeluik doe.
In het ene beeld plaats ik een Nederlandse vrouw in een Afghaans park. In het andere plaats ik een Afghaanse vrouw in een Nederlands park.
De vrouwen zelf hoeven niet te veranderen.
Alleen de omgeving verandert.
En ineens krijgt iets eenvoudigs als als vrouw in een park zitten een totaal andere betekenis.
Afghaanse vrouwen zijn onder Talibanbewind uitgesloten van openbare ruimten waaronder parken, sportscholen en sportclubs. (asiapacific.unwomen.org)
In het Nederlandse beeld gebeurt juist vrijwel niets bijzonders. Mannen en vrouwen gebruiken dezelfde ruimte. Vrouwen zitten zonder hoofdbedekking op een bankje. Mensen ontmoeten elkaar.
Voor de Nederlandse vrouw is dat normaal.
Voor de Afghaanse vrouw is juist die normaliteit bijzonder.
SWAP verandert niet de vrouw. Het verandert de context waarin haar vrijheid wordt bepaald.
11 — CLOSED
In juli 2023 kregen schoonheidssalons in Afghanistan opdracht hun deuren te sluiten. Daarmee verdween veel meer dan een plek voor schoonheidsbehandelingen. Vrouwen verloren hun werk en inkomen, en opnieuw verdween een van de weinige plekken buitenshuis waar vrouwen elkaar konden ontmoeten en met elkaar konden praten.
Deze maatregel raakte mij persoonlijk.
Ik heb zelf een schoonheidssalon. Voor mij is die salon mijn onderneming en mijn werkplek, maar ik zie ook dagelijks hoe vanzelfsprekend het is dat vrouwen er binnenkomen, gaan zitten, praten en elkaar ontmoeten.
Toen ik hoorde dat schoonheidssalons in Afghanistan moesten sluiten, was dat voor mij een soort emotionele druppel. Tussen alle beperkingen waarover ik al had gelezen, was dit er ineens één die ik heel direct kon verbinden met mijn eigen leven.
In CLOSED zit de eigenaresse tussen haar spullen. De spiegels hangen er nog. Producten staan nog op hun plaats. Een doos verraadt dat de ruimte wordt ontmanteld.
Bij veel werken in ERASED gebruik ik een digitale ingreep om verwijdering zichtbaar te maken.
Hier niet.
Voor CLOSED was geen digitale verwijdertruc nodig.
De werkelijkheid had het werk al gedaan.
12 — DELETE
In beeldbewerkingssoftware is Delete bijna gedachteloos eenvoudig.
Selecteer een object. Druk op Delete.
Weg.
Als de onderliggende laag transparant is, verschijnt het bekende grijs-witte checkerboard.
Dat patroon laat ik bewust zichtbaar in dit werk.
Afghaanse vrouwen zijn onder Talibanbewind uitgesloten van onder andere parken, sportscholen en sportclubs. (asiapacific.unwomen.org)
Daarom laat ik niet simpelweg een park met alleen mannen zien.
Ik laat zien dat daar iemand verwijderd is.
De bank blijft.
Het pad blijft.
De bomen blijven.
De mannen blijven. Alleen zij is geselecteerd en gedeletet.
13 — DISAPPEARED
Dit werk verwijst naar een donkerder vorm van verdwijnen: vrouwen die vanwege activisme, protest of verzet worden opgepakt, vastgehouden of uit het openbare leven verdwijnen.
Ik wilde dat niet verbeelden met een lege kamer, een vervagend lichaam of een achtergelaten silhouet. Want dan zou er nog altijd een afbeelding zijn van haar verdwijning.
Daarom is er geen afbeelding.
Tussen de andere werken blijft de plek waar zij had moeten zijn leeg. Alleen de titel is er nog.
Ze is er niet.
Haar afbeelding ook niet.
Ze is weg.
Verdwenen.
Dat is DISAPPEARED.
14 — ERASE
Dit werk moet je van dichtbij bekijken.
Op het eerste gezicht is het een portret van een Afghaanse vrouw met een blauwe plek op haar gezicht.
Dan valt iets op.
Een klein wit cirkeltje.
Wie met beeldbewerkingssoftware werkt, kan daarin de cursor van een retoucheer- of Healing Brush herkennen. Met zo’n tool kan een beschadiging in een foto worden weggewerkt door omliggende huid te gebruiken om het oppervlak weer gaaf te maken.
Een paar bewegingen met de muis en de blauwe plek kan verdwijnen.
Maar wat is er dan eigenlijk hersteld?
Niet de vrouw.
Niet wat haar is aangedaan.
Alleen de afbeelding.
Onder de huidige omstandigheden zijn Afghaanse vrouwen sterk beperkt in toegang tot bescherming, dienstverlening en rechtspraak, terwijl het risico op huiselijk en gendergerelateerd geweld groot blijft. UN Women wijst erop dat de uitsluiting en gedwongen thuisgebondenheid de kwetsbaarheid voor huiselijk geweld en misbruik vergroten. (Home | UN Women Transparency Portal)
Ik heb de digitale ingreep daarom bewust klein gehouden.
De bezoeker mag hem aanvankelijk missen.
Hij moet eerst haar zien.
En daarna denken:
Wat doet dat witte cirkeltje daar nou?
ERASE is de handeling.
ERASED is het resultaat.