ERASED
Sinds de Taliban in augustus 2021 opnieuw de macht overnamen in Afghanistan, lees en hoor ik over de steeds verdergaande beperkingen voor vrouwen.
Ik voel mij als Nederlandse vrouw bevoorrecht. Tegelijkertijd vind ik dat eigenlijk een vreemde constatering. Dat ik kan reizen, werken, studeren, sporten, mijn eigen bedrijf beginnen, kunst maken, mijn mening uiten en zelf bepalen waar ik ga en sta, voelt voor mij niet als een voorrecht. Het voelt normaal.
Toen ik hoorde dat ook schoonheidssalons in Afghanistan moesten sluiten, kwam die werkelijkheid ineens heel dichtbij. Ik heb zelf al jaren een schoonheidssalon. Tussen alle beperkingen waarover ik las, was dit er één die ik direct aan mijn eigen leven kon relateren.
Ik kan de situatie van Afghaanse vrouwen niet veranderen. Wat ik wél kan doen, is kijken, onderzoeken, verbeelden en er aandacht voor vragen.
ERASED
ERASED gaat over de steeds verdergaande beperking van de ruimte die Afghaanse vrouwen in hun samenleving mogen innemen.
Ze zijn er.
Maar uit steeds meer delen van het maatschappelijke leven worden ze verwijderd.
Vanuit mijn achtergrond in de IT ontstond daarvoor een beeldtaal. Computers beschikken over een heel vocabulaire voor verdwijnen, uitsluiten en ontoegankelijk maken:
DELETE — ERASE — BLUR — 404 NOT FOUND — EXCLUDE — ACCESS DENIED — GENERATIVE FILL — OUTPAINTING — SWAP — NULL
Zakelijke, technische begrippen.
Totdat je ze op mensen toepast.
De werken in ERASED zijn met generatieve AI geconstrueerd. Het zijn geen documentaire foto’s en de afgebeelde vrouwen zijn geen specifieke slachtoffers. Ik gebruik AI als gereedschap en materiaal om situaties te verbeelden die niet letterlijk hebben plaatsgevonden, maar verwijzen naar een werkelijkheid die wél bestaat.
Ik fotografeer de werkelijkheid niet.
Ik construeer met AI een werkelijkheid die niet heeft plaatsgevonden, om zichtbaar te maken wat wél werkelijk gebeurt.
Voor meer informatie over een lezing of expositie: mail info@beatrijs.nu of whatapp 06-34515770
De werken
01 — GENERATIVE FILL
Een klaslokaal vol Afghaanse meisjes.
Vol?
Sommige leerlingen zijn nog volledig aanwezig. Andere beginnen te verdwijnen.
Generative Fill wordt normaal gebruikt om delen van een afbeelding opnieuw te genereren of te vervangen. Hier wordt de techniek ingezet om meisjes langzaam uit hun eigen klaslokaal te laten verdwijnen.
Wat overblijft zijn lege schoolbanken.
02 — EXCLUDED
Een alledaags straatbeeld. Auto’s, winkels, verkeer, voetgangers.
Op het eerste gezicht lijkt er weinig aan de hand.
Totdat je ziet wie vrijwel ontbreekt.
03 — BLURRED
Binnen is het warm en veilig.
Buiten wordt haar wereld steeds vager.
Wanneer wordt niet mogen ook niet meer willen?
04 — VOICE
Een vrouw leest hardop
in de openbare ruimte.
Ze laat haar stem horen.
Bij deze afbeelding hangt een hoofdtelefoon. De kabel is aangesloten. De bezoeker zet hem op. Luistert. Er klinkt niets.
05 — 404 — WOMAN NOT FOUND
Een patiënt. Een arts.
Waar een vrouwelijke zorgprofessional hoort te staan, kan de afbeelding niet worden geladen.
Haar badge en stethoscoop zijn er nog.
06 — ACCESS DENIED
De universiteit is er.
Het onderwijs is er.
De kennis is er.
Zij staat voor de deur.
07 — OUT
Als kind neemt ze haar ruimte zonder erover na te denken.
Ze wordt ouder. De regels veranderen.
Het beeld wordt groter. Haar ruimte erin kleiner.
08 — OPTION DISABLED
Eén vrouw.
Twee mogelijke levenslopen.
Beide zijn denkbaar.
Maar niet beide zijn beschikbaar.
09 — NULL
Een jonge vrouw kijkt in een spiegel.
Maar de spiegel geeft haar niet terug.
Geen reflectie. Geen waarde. Geen toekomstbeeld.
De fout zit niet in de spiegel.
De fout zit in de werkelijkheid waarin zij moet leven.
10 — SWAP
Twee vrouwen. Twee landen.
Een Nederlandse vrouw in Afghanistan.
Een Afghaanse vrouw in Nederland.
De vrouwen veranderen niet.
Hun context wordt verwisseld.
11 — CLOSED
De eigenaresse wil haar klanten nog ontvangen.
De klanten willen nog komen.
Maar de salon moet dicht.
12 — DELETE
Een park in Kabul.
De mannen mogen daar zijn.
De vrouw niet.
Op haar plaats verschijnt het transparantieraster.
Select…
13 — DISAPPEARED
Ze is er niet.
Haar afbeelding ook niet.
Ze is weg.
Verdwenen.
<geen afbeelding>
14 — ERASE
Een blauwe plek.
En een klein wit cirkeltje.
Wat doet dat daar?
Toelichting
01 — GENERATIVE FILL
Afghanistan is het enige land ter wereld waar meisjes en vrouwen geen toegang hebben tot regulier secundair en hoger onderwijs. UNESCO schatte in 2025 dat bijna 2,2 miljoen meisjes hierdoor niet verder kunnen leren na de basisschool. (UNESCO)
Voor dit werk wilde ik niet simpelweg een leeg klaslokaal laten zien. De verdwijning moest plaatsvinden terwijl je kijkt.
Daarom GENERATIVE FILL.
Generative Fill is een AI-techniek waarmee geselecteerde delen van een afbeelding kunnen worden vervangen of opnieuw gegenereerd. In mijn beeld lijkt de computer bezig de meisjes uit hun eigen klaslokaal te genereren.
Een aantal is er nog. Andere zijn half verdwenen. Stoelen en tafels komen weer tevoorschijn waar eerst een leerling zat.
De techniek die normaal iets aan een afbeelding toevoegt, maakt hier zichtbaar wat uit hun toekomst wordt verwijderd.
02 — EXCLUDED
Dit is nadrukkelijk geen documentaire bewering dat er in Afghaanse straten geen vrouwen meer lopen.
Het beeld trekt iets anders door tot zijn visuele consequentie: wat gebeurt er met het straatbeeld wanneer vrouwen systematisch uit steeds meer delen van het openbare en maatschappelijke leven worden geweerd?
Onder Talibanbewind zijn vrouwen uitgesloten van onder meer parken, sportscholen en sportclubs en sterk beperkt in onderwijs, werk, mobiliteit en publieke participatie. UN Women spreekt daarom van systematische sociale, economische en publieke uitsluiting. (UN Women)
In eerste instantie heette dit werk NORMAL. Maar EXCLUDED zegt beter wat ik wil laten zien.
Ze ontbreken niet toevallig.
Ze zijn buitengesloten.
03 — BLURRED
Blur is een eenvoudige digitale beeldbewerking. Wat in een afbeelding staat, wordt niet verwijderd. Het blijft aanwezig, maar verliest zijn scherpte. Details verdwijnen, contouren vervagen en wat eerst duidelijk zichtbaar was, wordt steeds moeilijker te lezen.
In BLURRED staat een Afghaanse vrouw in haar huis. Binnen is het warm, veilig en vertrouwd. Er zijn boeken, planten, thee, textiel en comfortabele plekken om te zitten. Ik wilde nadrukkelijk geen gevangenis afbeelden. Haar huis is geen cel. Het kan juist een plek zijn waar zij zich prettig en beschermd voelt.
Buiten het raam ligt haar stad. De straten, gebouwen, mensen en het openbare leven zijn er nog, maar ze zijn geblurd. De vrouw en alles binnenshuis blijven scherp. Ook het landschap in de verte blijft herkenbaar. Het is vooral de publieke leefwereld die vervaagt.
Dat onderscheid is belangrijk. Voor Afghaanse vrouwen is de buitenwereld niet verdwenen. Maar hun vrijheid om zich daarin te bewegen, te leren, te werken, elkaar te ontmoeten en deel te nemen aan het openbare leven is steeds verder beperkt.
Daarmee ontstaat ook een minder zichtbare vorm van begrenzing.
Want wat gebeurt er wanneer binnen warm en veilig is, terwijl buiten steeds meer regels gelden over waar je mag komen, met wie, hoe en onder welke voorwaarden? Misschien wordt binnenblijven dan niet alleen iets wat van je wordt verlangd, maar uiteindelijk ook iets wat veiliger en gemakkelijker voelt.
De hand tegen het glas markeert daarom geen letterlijke gevangenis. Ze staat op de grens tussen twee werelden die allebei werkelijk bestaan.
De blur roept uiteindelijk een vraag op die niet door het beeld kan worden beantwoord:
Wanneer wordt niet mogen ook niet meer willen?
Misschien vervaagt dan niet alleen de wereld buiten het raam, maar ook langzaam het verlangen om er nog deel van uit te maken.
04 — VOICE
De beperkingen van Afghaanse vrouwen gaan niet alleen over waar zij mogen komen, wat zij mogen leren of welk werk zij mogen doen. Ook hun stem is onderwerp van regelgeving geworden.
De Talibanwet ter bevordering van deugd en voorkoming van ondeugd uit 2024 codificeerde vergaande beperkingen op de hoorbaarheid van vrouwenstemmen in het openbaar. UNESCO noemt bijvoorbeeld ook beperkingen voor vrouwen om op de radio te spreken. (UNESCO)
Bij VOICE wilde ik die stilte niet alleen afbeelden.
Ik wilde dat de bezoeker haar ervaart.
Daarom hangt er een echte hoofdtelefoon bij het werk. Alles suggereert dat er iets te horen zal zijn. Er staat een vrouw te lezen. Er loopt een kabel. De hoofdtelefoon werkt.
Je zet hem op.
Niets.
De stilte is onderdeel van het werk.
05 — 404 — WOMAN NOT FOUND
404 Not Found is waarschijnlijk een van de bekendste foutmeldingen van het internet. De gevraagde resource kan niet worden gevonden.
In dit ziekenhuis bestaat de functie nog. De stethoscoop bestaat. De badge bestaat.
Maar de vrouw zelf geeft een foutmelding.
De positie van vrouwen in de Afghaanse gezondheidszorg is extra schrijnend. Vrouwen zijn uitgesloten van medische opleidingen, waaronder opleidingen voor verpleegkunde en verloskunde. Tegelijk bestaan er beperkingen op de behandeling van vrouwen door mannelijke artsen. Daarmee kan het verdwijnen van vrouwelijke zorgverleners rechtstreeks gevolgen hebben voor de toegang van andere vrouwen tot gezondheidszorg. (UN Women)
In 404 — WOMAN NOT FOUND wordt een technische foutmelding een maatschappelijke.
06 — ACCESS DENIED
In IT betekent Access Denied dat een omgeving of resource bestaat, maar dat de gebruiker geen toestemming krijgt om deze te benaderen.
Dat onderscheid vind ik belangrijk.
Het onderwijs is niet verdwenen.
Haar toegang ertoe is verdwenen.
Afghaanse vrouwen mogen sinds december 2022 niet meer naar de universiteit. In 2024 werden ook opleidingen in de gezondheidssector voor vrouwen verder afgesloten. Afghanistan is daarmee het enige land ter wereld waar meisjes en vrouwen van regulier onderwijs na de basisschool zijn uitgesloten. (UNESCO)
De foutmelding in dit beeld is dus fictief.
De geweigerde toegang niet.
07 — OUT
Outpainting is een generatieve AI-techniek waarbij een bestaande afbeelding buiten haar oorspronkelijke grenzen wordt uitgebreid. De computer genereert wat er buiten het oorspronkelijke kader zou kunnen liggen.
In OUT begint het beeld bij een Afghaans meisje. Ze is kind. Ze rent, lacht, beweegt en neemt ruimte in zonder erbij na te denken. Haar lichaam is nog gewoon het lichaam waarmee ze speelt, rent en de wereld ontdekt.
Daar houdt het oorspronkelijke beeld op.
Met outpainting wordt de afbeelding verder uitgebreid. De straat loopt door, de wereld wordt groter en het meisje wordt ouder.
Als puber is haar aanwezigheid in diezelfde openbare ruimte veranderd. Niet doordat iemand haar in het beeld letterlijk tegenhoudt. Er is geen hek, geen gesloten deur en niemand grijpt haar vast. De jongens en mannen om haar heen bewegen, praten en staan er vanzelfsprekend.
Zij is er ook. Maar haar houding is beheerster. Minder onbevangen. Ze neemt minder ruimte in.
Dat is wat ik met dit werk wilde onderzoeken: wat gebeurt er wanneer een meisje tijdens het opgroeien steeds meer regels leert over waar ze mag zijn, hoe ze zich moet gedragen, hoe ze zich moet kleden en hoeveel vrijheid ze in de openbare ruimte heeft?
De beperking hoeft uiteindelijk niet voortdurend zichtbaar van buitenaf te worden opgelegd. Regels kunnen ook invloed krijgen op hoe iemand zichzelf door die ruimte beweegt.
Daarom is outpainting hier niet alleen een techniek om de afbeelding groter te maken. De techniek veroorzaakt de paradox van het werk:
Het beeld krijgt steeds meer ruimte.
Zij steeds minder.
08 — OPTION DISABLED
In een digitale interface kan een optie zichtbaar zijn en toch niet beschikbaar. Je ziet dat de mogelijkheid bestaat, maar je kunt haar niet selecteren.
OPTION DISABLED toont één Afghaanse vrouw in twee mogelijke levenslopen.
De ene versie laat zien wie zij zou kunnen worden wanneer zij kan studeren, werken en zelfstandig richting geven aan haar leven. De andere laat zien hoe datzelfde leven eruit zou kunnen zien wanneer die mogelijkheden van buitenaf steeds verder worden begrensd.
Het zijn geen twee verschillende vrouwen. En het beeld beweert ook niet dat één van deze levens haar onvermijdelijke toekomst is.
Juist dat is de kern van het werk.
Wie iemand wordt, hangt samen met talent, karakter, verlangens en keuzes, maar ook met de mogelijkheden die een samenleving biedt. Wanneer onderwijs, werk, bewegingsvrijheid en zelfstandigheid worden beperkt, verdwijnen niet alleen activiteiten uit het dagelijks leven. Ook mogelijke versies van een toekomst worden moeilijker of onmogelijk bereikbaar.
Daarom gaat OPTION DISABLED voor mij niet over een goed en een slecht leven.
Het gaat over keuzeruimte.
Beide vrouwen kunnen bestaan.
Beide levens zijn denkbaar.
Maar niet beide opties zijn beschikbaar.
09 — NULL
Een spiegel geeft normaal gesproken terug wat ervoor staat. Maar in dit beeld gebeurt dat niet. De jonge vrouw staat ervoor, kijkt erin — en ontbreekt.
In de IT heeft NULL een specifieke betekenis. Het betekent niet hetzelfde als nul. Nul is een waarde. NULL betekent dat er geen waarde aanwezig of toegekend is.
Dat technische begrip vond ik passend bij de positie waarin veel jonge Afghaanse vrouwen terecht zijn gekomen. Hun mogelijkheden om zelf vorm te geven aan hun toekomst zijn steeds verder ingeperkt. Meisjes mogen na de basisschool niet verder naar regulier secundair onderwijs en vrouwen zijn uitgesloten van universiteiten. Ook hun mogelijkheden om te werken en zelfstandig deel te nemen aan het openbare leven zijn sterk beperkt.
De vrouw in dit beeld heeft een boek in haar hand. Naast haar staat een bureau met een laptop. Aan de muur hangen foto’s van een wereld die groter is dan de kamer waarin zij staat. Het zijn kleine verwijzingen naar kennis, studie, reizen, ervaringen en mogelijkheden.
Maar wanneer zij naar zichzelf kijkt, geeft de spiegel niets terug.
Ik wilde haar daarom niet vervangen door een vrouw in een boerka, een oudere versie van zichzelf of een andere vooraf bepaalde toekomst. Dat zou opnieuw voor haar invullen wie zij zal worden.
Ik heb haar juist weggelaten.
De lege spiegel gaat daarmee niet letterlijk over het ontbreken van een toekomst. Niemand weet hoe haar leven zal verlopen. Het gaat over het verdwijnen van de mogelijkheid om die toekomst vrij te kunnen invullen.
Geen reflectie. Geen waarde. Geen toekomstbeeld.
De fout zit niet in de spiegel.
De fout zit in de werkelijkheid waarin zij moet leven.
10 — SWAP
SWAP is een bekende handeling in de IT: twee waarden of posities worden met elkaar verwisseld.
Dat is precies wat ik in dit tweeluik doe.
In het ene beeld plaats ik een Nederlandse vrouw in een Afghaans park. In het andere plaats ik een Afghaanse vrouw in een Nederlands park.
De vrouwen zelf hoeven niet te veranderen.
Alleen de omgeving verandert.
En ineens krijgt iets eenvoudigs als als vrouw in een park zitten een totaal andere betekenis.
Afghaanse vrouwen zijn onder Talibanbewind uitgesloten van openbare ruimten waaronder parken, sportscholen en sportclubs. (asiapacific.unwomen.org)
In het Nederlandse beeld gebeurt juist vrijwel niets bijzonders. Mannen en vrouwen gebruiken dezelfde ruimte. Vrouwen zitten zonder hoofdbedekking op een bankje. Mensen ontmoeten elkaar.
Voor de Nederlandse vrouw is dat normaal.
Voor de Afghaanse vrouw is juist die normaliteit bijzonder.
SWAP verandert niet de vrouw. Het verandert de context waarin haar vrijheid wordt bepaald.
11 — CLOSED
In juli 2023 kregen schoonheidssalons in Afghanistan opdracht hun deuren te sluiten. Daarmee verdween veel meer dan een plek voor schoonheidsbehandelingen. Vrouwen verloren hun werk en inkomen, en opnieuw verdween een van de weinige plekken buitenshuis waar vrouwen elkaar konden ontmoeten en met elkaar konden praten.
Deze maatregel raakte mij persoonlijk.
Ik heb zelf een schoonheidssalon. Voor mij is die salon mijn onderneming en mijn werkplek, maar ik zie ook dagelijks hoe vanzelfsprekend het is dat vrouwen er binnenkomen, gaan zitten, praten en elkaar ontmoeten.
Toen ik hoorde dat schoonheidssalons in Afghanistan moesten sluiten, was dat voor mij een soort emotionele druppel. Tussen alle beperkingen waarover ik al had gelezen, was dit er ineens één die ik heel direct kon verbinden met mijn eigen leven.
In CLOSED zit de eigenaresse tussen haar spullen. De spiegels hangen er nog. Producten staan nog op hun plaats. Een doos verraadt dat de ruimte wordt ontmanteld.
Bij veel werken in ERASED gebruik ik een digitale ingreep om verwijdering zichtbaar te maken.
Hier niet.
Voor CLOSED was geen digitale verwijdertruc nodig.
De werkelijkheid had het werk al gedaan.
12 — DELETE
In beeldbewerkingssoftware is Delete bijna gedachteloos eenvoudig.
Selecteer een object. Druk op Delete.
Weg.
Als de onderliggende laag transparant is, verschijnt het bekende grijs-witte checkerboard.
Dat patroon laat ik bewust zichtbaar in dit werk.
Afghaanse vrouwen zijn onder Talibanbewind uitgesloten van onder andere parken, sportscholen en sportclubs. (asiapacific.unwomen.org)
Daarom laat ik niet simpelweg een park met alleen mannen zien.
Ik laat zien dat daar iemand verwijderd is.
De bank blijft.
Het pad blijft.
De bomen blijven.
De mannen blijven. Alleen zij is geselecteerd en gedeletet.
13 — DISAPPEARED
Dit werk verwijst naar een donkerder vorm van verdwijnen: vrouwen die vanwege activisme, protest of verzet worden opgepakt, vastgehouden of uit het openbare leven verdwijnen.
Ik wilde dat niet verbeelden met een lege kamer, een vervagend lichaam of een achtergelaten silhouet. Want dan zou er nog altijd een afbeelding zijn van haar verdwijning.
Daarom is er geen afbeelding.
Tussen de andere werken blijft de plek waar zij had moeten zijn leeg. Alleen de titel is er nog.
Ze is er niet.
Haar afbeelding ook niet.
Ze is weg.
Verdwenen.
Dat is DISAPPEARED.
14 — ERASE
Dit werk moet je van dichtbij bekijken.
Op het eerste gezicht is het een portret van een Afghaanse vrouw met een blauwe plek op haar gezicht.
Dan valt iets op.
Een klein wit cirkeltje.
Wie met beeldbewerkingssoftware werkt, kan daarin de cursor van een retoucheer- of Healing Brush herkennen. Met zo’n tool kan een beschadiging in een foto worden weggewerkt door omliggende huid te gebruiken om het oppervlak weer gaaf te maken.
Een paar bewegingen met de muis en de blauwe plek kan verdwijnen.
Maar wat is er dan eigenlijk hersteld?
Niet de vrouw.
Niet wat haar is aangedaan.
Alleen de afbeelding.
Onder de huidige omstandigheden zijn Afghaanse vrouwen sterk beperkt in toegang tot bescherming, dienstverlening en rechtspraak, terwijl het risico op huiselijk en gendergerelateerd geweld groot blijft. UN Women wijst erop dat de uitsluiting en gedwongen thuisgebondenheid de kwetsbaarheid voor huiselijk geweld en misbruik vergroten. (Home | UN Women Transparency Portal)
Ik heb de digitale ingreep daarom bewust klein gehouden.
De bezoeker mag hem aanvankelijk missen.
Hij moet eerst haar zien.
En daarna denken:
Wat doet dat witte cirkeltje daar nou?
ERASE is de handeling.
ERASED is het resultaat.
Nawoord
Toen ik aan ERASED begon, was mijn reactie vooral emotioneel.
Ik las wat vrouwen in Afghanistan niet meer mochten en dacht: hoe kan dit? Waarom mag een vrouw niet naar de universiteit, niet naar een park, niet naar een schoonheidssalon? Waarom wordt haar bewegingsvrijheid beperkt en zelfs haar stem gereguleerd?
Vanuit mijn eigen leven waren veel van die regels bijna niet te bevatten.
Tijdens het maken merkte ik dat alleen verontwaardigd zijn mij niet genoeg was.
Ik wilde begrijpen.
Waarom gelden deze regels? Waar komen ze vandaan? Welke ideeën over mannen en vrouwen liggen eraan ten grondslag? Waarom wordt de zichtbaarheid van een vrouw gereguleerd? Waarom haar kleding, haar stem en haar zelfstandige aanwezigheid in de openbare ruimte? Waarom wordt begeleiding door een man als bescherming gezien?
Ik ben mij daarom tijdens het maken steeds verder gaan verdiepen in de manier waarop de Taliban naar de verhouding tussen mannen en vrouwen kijken.
Daarbij werd voor mij ook iets anders belangrijk.
Dit project gaat niet over de islam alsof er één islamitische opvatting over vrouwen bestaat. Het gaat ook niet over de Afghaanse cultuur alsof alle Afghanen hetzelfde denken. En ik wil vanuit mijn Nederlandse vanzelfsprekendheden niet bepalen hoe een andere vrouw haar leven zou moeten leiden.
Een vrouw mag gelovig zijn. Ze mag traditioneel willen leven. Ze mag haar haar, haar lichaam of haar gezicht willen bedekken. Ze mag haar leven rondom haar gezin organiseren. Net zo goed als ze mag studeren, werken, alleen reizen, kunstenaar worden of nergens in geloven.
Voor mij ligt daar steeds meer de kern:
niet welke keuze een vrouw maakt, maar of zij die keuze zelf kan maken.
Ik begrijp beter dat veel regels niet los van elkaar staan. Er ligt een samenhangende opvatting onder over gender, seksualiteit, familie, bescherming, eer, zedelijkheid en de plaats van mannen en vrouwen in de samenleving.
Maar beter begrijpen maakt dat ik de gevolgen ervan niet minder ernstig vind.
Dat is tijdens het maken van ERASED steeds duidelijker voor mij geworden.
Tegelijkertijd werd ERASED voor mij ook een onderzoek naar wat het betekent om kunst te maken met AI.
Ik zie AI daarbij als gereedschap. Zoals een fotograaf een camera gebruikt en een filmmaker beeld, montage en geluid combineert, gebruik ik AI-beeldgeneratoren, beeldbewerkingssoftware, tekst en audio om een idee vorm te geven.
De techniek ondersteunt het concept. Niet andersom.
Een beeld genereren is daarbij vaak pas het begin.
Ik prompt, selecteer, verwerp, verander, corrigeer en genereer opnieuw.
Soms moet een AI-artefact worden hersteld.
Soms brengt juist een onverwachte fout mij op een nieuw idee.
ERASED liet mij ook zien dat deze manier van werken méér mogelijk maakt dan alleen beelden genereren.
Bij VOICE worden beeld, hoofdtelefoon en stilte samen het werk.
Bij DISAPPEARED besloot ik juist helemaal geen beeld te maken.
En bij werken als DELETE en ERASE is digitale beeldbewerking niet alleen een techniek, maar onderdeel van de betekenis.
Dat vind ik interessant aan deze eigentijdse manier van kunst maken.
Verschillende technieken en media kunnen steeds gemakkelijker samenkomen in één concept.
De technologie neemt daarbij mijn creativiteit niet over.
Ze vergroot mijn mogelijkheden en leert mij nieuwe vaardigheden te ontwikkelen en anders te kijken.
AI is daarbij ook mijn vertaler: van een idee in mijn hoofd naar een beeld dat ik kan zien, beoordelen en verder ontwikkelen.
Bewerkingen waarvoor ik in Photoshop veel tijd en technische vaardigheid nodig zou hebben, kan ik nu soms in minuten uitproberen.
AI kan mij helpen een beeld te produceren. Wel zo handig wanneer ik foto’s zelf niet ter plekke kan of mag maken.
Maar het vertelt mij niet welk kunstwerk ik wil maken.